Цагаан сарын тухай мэдээ хүүхдүүдийн дунд хуй мэт тарж, хүүхдүүдийн бүх санаа бодлыг цагаан сар эзлэх бөгөөд хоног тооллого ч үүнчлэн эхэлдэг ажээ.
Манхан уснаас бригад хүрэх үхэр тэрэгний замаар давуу богочоо үүрсэн долоо найман хүүхэд сургуулиа чиглэн гүйлдэнэ.
Өнгөрөх шөнө сайхан зүүд манаж хонолоо. Зүүдэн дотроо би нутагтаа байв. Өглөөний шүүдэр тоочиж ногтоо бариад шар хээрийнхээ хойноос манх боролж дамжин амьсгаадаж явна …
Манхан усныхан гэхгүй ч манай дөчөөд ам бүлтэй их гэр бүлийнхний сэтгэлд, баруун манх маш онцгой байртай байдаг.
Миний ээжийг Базарма гэдэг. 1929 онд, хуучин мянган малжлын талбайн Бошуутай сумын цагаан манх гэдэг газар төржээ. Эцэг эхээс ах эгч дүү гурвуул, нэг ах, нэг охин дүүтэй.
Нарийн голын өмнө эргэ барьж, зүүнш баруунш зээрийн зоо шиг тэнийсэн нэгэн урт шилийг нутгийнхан Өмнө ширээ гэцгээдэг. Өмнө ширээ Ихэр дүүрэг овоогийн зүүн сугаас зүүншээ Аяган нуур тулж, их төлөв гурван километр урт байна.
Ихэр дүүрэг овоо Энгэрбулаг гацааны баруун өмнө биед Шулуун хөх хошуу болон Тайвас хошууг зааглан оршдог. Ихэр дүүрэг овоогийн өргөгдөц өндрөөс болсон уу, нутаг түмний гүн сүсэглэлийн улмаас юм уу, Ихэр дүүрэг овоог нутгийнхан “өндөр богд ” хэмээн хүндэтгэн нэрлэх нь ч бий.
Салаад гуч гаруй жил болсон унаган нутаг зөөлөн голоо дурсан санаж, ой санамжид үлдэж хоцорсон тэр бүхнийг эрээвэрлэн хурааварлан, зах зохаас нь түүж чимхлэх гэж чадан ядан суухад зүрх сэтгэл нам байж эс чадан байлаа.
Манай тосгоны хувьд анагаахын сургуульд голцуу хөвгүүд л суралцана. Тэдний дунд насаараа нөхөрт гараагүй, Ли Хуаляны охин л ганцаараа эмч болж билээ. Дотрын эмч болохоор эх барихгүй бөгөөд эрчүүдийн тухайд эмэгтэйчүүд, эх барихын эмч болохыг ихээхэн дорд үзэх тул гагцхүү жижиг гартай Чэнь л энэ талаар мэргэшсэн юм. Мань хүний гар эмэгтэй хүнийхээс ч жижигхэн, эвлэгхэн тул ийм хочтой болсон юм даг. Ураг буруу байрласан, хөлөөрөө түрүүлж гарсан зэрэг хүндрэл тулгарсан үед эх, үр хоёрыг түүн шиг аврах ачтан үгүй байлаа.
Би хэдэн настайгаа, ямар нэртэйгээ ч мэдэхгүй. Нэг өдөр энэ дэлхий рүү шидэгдээд унасан газраасаа амилан өндийсөн ширхэг чулуу шиг амьтан билээ. Эцэг эх маань ямархуу улс байдгийг мэдэх юм алга.
12-р сарын нэг өдөр хөдөөгийн бөглүү тосгоныг бишгүүрийн аялгуу сэрээж, шинэ бэр тосох ёслол бүтэн өдрийн үйл хэрэг болжээ.
Хошууны орлогч дарга Жян хуурай ээжтэй болсон тэр явдал хоёр жилийн өмнөх хэрэг юм. Цагаан сарын өмнө хошуунаас “Эргэж тойрцгооё” хэмээх аян зохион байгуулж, Жян орлогчоор ахлуулсан ажлын хэсэг хошууны хамгийн алсад орших хувьсгалын хуучин сууринд иржээ.